Big tech de deur uit: Nextcloud voor thuisgebruik, weg van Microsoft 365 en Google

— en hoe ik mijn eigen server bouwde op een Raspberry Pi, met mijn data weg bij OneDrive, Gmail, Dropbox en nog veel meer.

Terug bij Nextcloud

Laat ik bij het begin beginnen. Ik ken Nextcloud alweer sinds ongeveer 2019 en ben ook rond die tijd begonnen met het gebruiken ervan, maar dan vooral voor een kleine stichting. Enthousiast was ik zeker, maar ik was er sindsdien niet echt aan toegekomen om me verder in Nextcloud te verdiepen.

Sinds 2024 zijn we als Conduction begonnen met het bouwen van applicaties voor Nextcloud, en kreeg ik weer meer tijd en mogelijkheden om het platform te verkennen. Ik kwam er al snel achter dat Nextcloud intussen veel verder was doorontwikkeld en een hoop meer bevat dan toen ik mijn eerste instance draaide, van 2019 tot 2021.

Inmiddels zijn er integraties met volwassen open source office-pakketten, heeft Nextcloud een volwassen suite voor communicatie (mail, contacten, notities, taken) en zelfs een video-call-applicatie: Nextcloud Talk.

De eigen server: een Raspberry Pi

Met alle geopolitieke ontwikkelingen heb ik in 2025 een Nextcloud AIO-server opgebouwd voor het boekhoudbedrijf van mijn vader. Daarmee had ik meteen een testgrond om dingen als Nextcloud Talk en Nextcloud Office uit te proberen.

Met die ervaring besloot ik, wetende dat mijn Microsoft 365-abonnement eind december zou aflopen, een persoonlijke Nextcloud te installeren op een eigen servertje. Dat werd een Raspberry Pi 4 die ik nog had liggen, met een 256GB SD-kaart en een 1TB externe schijf voor backups.

De grootste uitdaging daarna was het uitpluizen van de data op mijn OneDrive. Microsoft is namelijk zo verslaafd aan jouw data dat het dingen in OneDrive opslaat tot op een niveau waarvan je denkt: 'Ik had je dit toch expliciet verboden?' Dus eerst maar eens schonen: alle screenshots die je ooit hebt gemaakt en de opslagbestanden van een paar spellen (wat doen die eigenlijk in je OneDrive, serieus?) heb ik naar een lokale map verplaatst. Dat is even een uitdaging als een applicatie een vast ingestelde opslaglocatie heeft, maar met een paar symbolische links¹ was ook dat verholpen. Daarna kon ik de echte data overzetten naar mijn Nextcloud.

Mail: weg bij Gmail

Ook gebruikte ik op dat moment nog Gmail, waarvan de opslag aardig vol begon te raken. Om mijn mailserver te vervangen heb ik een mailbox met domein ingekocht bij Soverin, een Nederlandse aanbieder van een mailpakket inclusief DNS. Dat domein heb ik vervolgens doorgeschakeld naar mijn Nextcloud-instance.

Over die mail: de diensten van Soverin zijn gewoon goed. De servers zijn betrouwbaar, en Soverin levert naast je hoofdadres ook een gepseudonimiseerd adres dat je kunt achterlaten op websites die je qua privacy niet volledig vertrouwt. De integratie met Nextcloud Mail is zo gedaan, en de weergave in Nextcloud is meer dan prima.

Van kantoorpakket naar platform

Inmiddels heb ik mijn Nextcloud zo ingericht dat ik niet alleen Office en de groupware-suite gebruik, maar ook een app om mijn muziek te organiseren en af te spelen, een 3D-viewer, en zelfs een wachtwoordbeheerder. Mijn persoonlijke Nextcloud begint al aardig kenmerken van een platform te vertonen.

(Hey, waar hebben we dat eerder gehoord? Oh ja, dat is precies waar we als Conduction hard aan trekken.)

Is dan alles hosanna?

Nee, natuurlijk zijn er uitdagingen. Sommige applicaties zijn nog echt niet zo ver.

De wachtwoordmanager die ik gebruik vind ik voor mijn persoonlijke Nextcloud voor nu net aan goed genoeg, maar hij heeft niet de beveiliging en kracht die ik zou willen. Het goede nieuws: hier zijn we als Conduction al mee bezig. De app Doriath dicht precies de gaten die mijn huidige app nog heeft.

Verder heeft Nextcloud Office (op basis van Collabora Online) de irritante quirk dat ik geen afbeeldingen kan plakken in een document. Mogelijk kan Euro-Office daar iets aan doen, maar ik ben er nog niet aan toegekomen om daar naar te kijken. En ik merk dat de Raspberry Pi misschien net iets te krap is qua vermogen voor zwaar werk als Office, waardoor de omgeving soms traag is — beperkt geschikt voor complexe documenten en zeker voor calls met Talk.

Vooruitblik

Tot nu toe was Nextcloud vooral gericht op het vervangen van kantoorautomatisering, maar sinds kort zet Nextcloud ook vol in op zichzelf als platform. Dat leidde onder meer tot de eerste Nextcloud App Developer's Day afgelopen woensdag, waar wij als Conduction ook bij waren.

Met de energie die ik daar voelde, weet ik zeker dat we ook de uitdagingen die er nu nog zijn kunnen overwinnen — en dat Nextcloud voor mij nog veel meer gaat vervangen dan het nu al doet.

Daarmee is Nextcloud een flinke stap in mijn tocht om afscheid te nemen van Big Tech, maar zeker niet de laatste. In een volgend deel van deze serie pak ik een ander onderdeel van die reis aan.

Heb je zelf een verzoek of onderwerp waar je meer over wilt lezen? Laat het me weten — dan neem ik het mee in de serie.

Voetnoten