Een visie van acht jaar oud.
Een installatie van twee minuten.
Common Ground is de architectuur waar de Nederlandse gemeentebeweging sinds 2017 achter aan loopt. Het model klopt. Het resultaat op het scherm van de inwoner komt nog steeds langzaam binnen. Op deze pagina lees je wat Common Ground echt is, waar het in 2026 staat, en hoe een Nextcloud-installatie het gat tot twee minuten dichttrekt.
allemaal open-source
naar werkende solution
support is optioneel
implementeerders
en dat loopt door
Drie apps die op dag één impact leveren.
Begin met wat je WOO-coördinator, GGU-contact of inkoopcommissie nu vraagt. Allemaal open-source, AVG-conform, gratis te installeren uit de app store.
Wat Common Ground echt is.
Begonnen in 2017 binnen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) als onderdeel van de bredere Samen Organiseren-beweging. De aanleiding was concreet: 342 gemeenten draaiden gefragmenteerde IT, allemaal met dubbele kopieën van dezelfde inwonerdata, allemaal betalend aan twee dominante leveranciers voor monolithische pakketten. De Avg en de Wet open overheid gaven regeldruk waar de oude stack niet aan kon voldoen. Het antwoord was een gedeelde visie, vastgelegd in zes principes.
Eén keer opslaan, opvragen via een API, geen kopieën. Het bronsysteem is eigenaar van de waarheid, elk ander systeem vraagt het op.
Bekijk OpenRegisterDe principes komen uit het oorspronkelijke cg-vision-document op GitHub. Een hardnekkig misverstand: dat Common Ground vijf principes heeft. Die vijf gaan over het lagen-model hieronder.
Bestuur ligt bij VNG Realisatie, de uitvoeringstak van de VNG, gefinancierd via de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU). De Common Ground Board, voorgezeten door een gemeentesecretaris, stuurt op richting. Een Strategische Leverancierstafel adviseert vanuit de markt. Common Ground is een thematische architectuur binnen GEMMA, de bredere referentiearchitectuur die elke Nederlandse gemeente geacht wordt te volgen.
Het 5-lagen model.
Het model splitst elk overheidssysteem in vijf horizontale lagen. Elke laag is los aan te spreken. In theorie wissel je een proceslaag-leverancier zonder je datalaag te raken. In de praktijk gebeurt die wissel zelden.
NLX was het oorspronkelijke product voor de integratielaag. De Programmeringsraad GDI verklaarde FSC (Federatieve Service Connectiviteit) in december 2024 tot standaard, ingaand 2025. Het standaardenwerk overleeft, het product is gewisseld.
Waar het in 2026 staat.
De visie is uit 2017. Het Programmaplan Common Ground 2025 zegt zelf dat volledige gemeentelijke dekking nog jaren op zich laat wachten. Programmabudget 2025: €6,4 miljoen. Geprojecteerde besparing bij volledige realisatie: €200–300 miljoen op ICT en €1–2 miljard per jaar op primaire processen. Die getallen zijn kwalitatief, niet boekbaar.
Het marktplaatje (de meest recente publieke uitsplitsing dateert uit 2018, dus lees het percentage als richtinggevend):
- Centric en PinkRoccade leveren samen nog altijd kernapplicaties aan circa 90% van de gemeenten. Bron: consultancy.nl, marktanalyse Burgerzaken-ICT.
- Dimpact, de coöperatie achter de Open-suite, telt 73 gemeentelijke leden. PodiumD Zaak, hun gezamenlijke MijnOmgeving + zaakafhandeling, wordt uitgerold bij 40+. Kampen mikt op 1 januari 2027 om eSuite volledig te vervangen. Achttien tot dertig maanden voor een middelgrote gemeente is gangbaar, geen uitzondering.
- Roxit's Rx.Mission rapporteert 160+ organisaties op een Common-Ground-aligned platform. Bron: Roxit, Binnenlands Bestuur, maart 2025.
PBLQ noemde de visie in 2022 mystiek en adviseerde een stevige interventie. Het eigen Programmaplan 2025 van de VNG zet "Onduidelijke leveranciersstrategie" in het risicoregister op middelhoge kans, hoge impact. Hetzelfde document noemt het Deense KOMBIT (gestart in 2009) als inspiratiemodel. Dat is een stilzwijgende erkenning dat de Nederlandse consensus-aanpak onder presteert.
"Vendor lock-in blijft bestaan." VNG, Programmaplan Common Ground 2025, risicoregister #9
Waarom het niet bij de inwoner uitkomt.
Drie redenen versterken elkaar. Geen ervan gaat over de architectuur zelf. Alle drie gaan over het pad van architectuur naar werkende installatie.
- StUF gaat niet vrijwillig dood. De oude SOAP-berichtenstandaard wordt officieel uitgefaseerd door de ZGW-APIs, maar er is geen einddatum vastgesteld. Gemeenten besteden in 2026 nog steeds StUF-koppelingen aan. WeAreFrank bouwde Open Zaakbrug precies omdat de uitfasering open einde is.
- Acht jaar, drie productuitfaseringen. ZDS is verlaten. NLX is vervangen door FSC. StUF zit op een trage uitfasering zonder deadline. De visie is bestendig. De producten worden steeds vervangen. Gemeentelijke CIO's zijn met reden voorzichtig.
- Vijf lagen nodig, end-to-end. De meeste gemeenten hebben één of twee lagen vernieuwd. Om een inwoner zijn zaakstatus in real time te tonen, moeten alle vijf lagen met elkaar praten. Weinig doen dat. MijnOverheid laat sommige zaken zien, maar dekking en versheid hangen af van of het zaaksysteem van de gemeente notificaties stuurt.
Common Ground+ in twee minuten.
We hebben het 5-lagen model genomen en elke laag als Nextcloud-app gebouwd. Installeer vanuit de app store. Twee minuten van klik tot draaiend. Het configureren van je databronnen is werk dat je overal moet doen. Het verschil: alles staat op één platform waar je team al inlogt.
| Laag | Common Ground component | Conduction-app | Wat het doet |
|---|---|---|---|
| 1 · Interactie | OIP, MijnOmgeving | Nextcloud + ZaakAfhandelApp | Inwoner- en medewerkeroppervlak in de werkomgeving die ze al gebruiken |
| 2 · Proces | Open Zaak, ZAC | ZaakAfhandelApp + DocuDesk | Zaakworkflow, documentafhandeling, audittrail |
| 3 · Integratie | FSC, Open Notificaties | OpenConnector | REST, SOAP, GraphQL, file drops, queues, federatie inbegrepen |
| 4 · Service | ZGW APIs (Zaken, Documenten, Besluiten, Catalogi) | OpenConnector | Standaard ZGW-endpoints automatisch ontsloten |
| 5 · Data | Registers | OpenRegister | Getypeerde registers, schema, audittrail, citation-stable IDs |
De "+" is de werkomgevings-laag die het officiële model leeg laat. Mail, agenda, contacten, bestanden, video, allemaal al in je Nextcloud. Inwoners bereiken je op hetzelfde platform waar je zaakbehandelaars werken. Geen tweede inlog, geen derde aanbesteding, geen aparte leverancier voor het oppervlak.
Wat twee minuten dekt. Die twee minuten dekken de installatie: app store, aanzetten, eerste register live. Aansluiten op BRP of BAG, FSC inrichten en migreren vanaf je bestaande ZGW-stack is echt werk. Je slaat de migratie niet over. Je begint hem op een werkomgeving waar de integratietools standaard meeleveren.
Een Nextcloud-framework alleen voor de overheid.
€250 per app per maand.
Liever niet zelf draaien? We hosten dezelfde stack op een managed -tenant voor publieke organisaties. Geen Files, geen Talk, geen Mail, geen Calendar, alleen de Common Ground+ componenten waar je zaakbehandelaars echt mee werken. Wij richten in, installeren, monitoren, patchen en maken back-ups.
Alleen beschikbaar voor publieke organisaties. We controleren de doelgroep (KvK-registratie, status als publiek lichaam) bij contact. Gehost bij Cyso onder ISAE 3402 Type II en ISO 27001:2022, Nederlandse jurisdictie, EU-data, geen Amerikaanse sub-processor.
Drie apps die de lagen op dag één invullen.
Begin met de drie apps die de data-, service- en proceslagen dekken. Allemaal open-source, AVG-conform, gratis te installeren uit de app store.